Stichting Victoriepompenlogo Stichting Victorie pompen  kaart Stichting Victorie pompenkaart Stichting Victorie pompenkaart Stichting Victorie pompen
Reisverslag                                  26 Oktober - 27 November 2014


Een verslag door Jan Mons.

Deze werkreis is gemaakt door Jan en Anton Mons met als voornaamste doel de voor onze stichting geplaatste touwpompen te bekijken, advies te geven en besprekingen te doen. Tijdens ons werk hebben we onverwacht in enkele nare situaties hulp kunnen bieden.

Op zondag 26 oktober zijn we naar Schiphol gebracht door de heer Arie Strik en met de KLM naar Accra in Ghana gevlogen. Na een goede reis in Accra aangekomen. Aldaar door Lukuman en Issah van het touwpompbedrijf Vanissluk Ventures afgehaald en tegen middernacht in het dorp Krodua aangekomen. In Krodua is de touwpompwerkplaats en ons logeeradres.

Na de eerste dag van uitpakken, wennen en besprekingen zijn we s’ avonds naar het huis van Rebecca gegaan. Het gezin van zeven personen was kompleet, ze maakten het goed en hebben het prima naar hun zin in hun nieuwe huisje met de lapjes grond er om heen. Voor Mary, de oudste, had ik een mooie en goede koffer met allerlei kleding meegebracht. Vorig jaar was me namelijk opgevallen dat ze graag naar school ging en een bijdehante meid was . Om haar wat te ondersteunen mocht ze met de koffer en kleding doen wat ze zelf het beste vond, bijvoorbeeld zelf houden, weggeven of verkopen voor een zakcentje. Maar over school werd zij somber want ze was niet naar de volgende klas van de JHS gegaan omdat er geen schoolgeld was en ook voor de nodige boeken en het uniform was geen geld. Na wat vragen daarover hebben we direct het nodige geld toegezegd en de volgende dag is Lukuman met Mary naar de directeur van de school gegaan. Ze mocht alsnog instromen. Ook heeft Lukuman boeken en een uniform met haar in Accra gekocht. Voor dit alles is Mary ons later keurig wezen bedanken.

De eerste week van ons verblijf is besteed om een aantal pompen te bekijken in de regio van Asamankese, de dichtstbijzijnde stad van het dorp Krodua. We zijn veraf begonnen. Na een paar inwerkdagen zijn Anton en ik afzonderlijk meegegaan, afwisselend in de morgen en middag. Dat was voor beiden handiger en vroeg minder inspanning van ons.

We hebben een aantal pompen gezien waarvan het deksel op de put niet afwaterend uitgevoerd was. De werker die meeging snapte het helemaal en zal in het vervolg de deksels afwaterend gaan maken, heeft hij toegezegd. Ook zagen we pompen met hetzelfde nummer of zonder nummer. Bij enkele pompen zaten de propjes op het touw onderling op een veel te grote afstand waardoor bij een lage waterstand men heel snel moet draaien om water naar boven te krijgen. Door dat snelle draaien komt er veel hangwater aan het touw mee en dat vliegt er af op de ronding van het wiel. Men zal ervoor zorgen dat de afstand tussen de propjes correct aangebracht zullen worden, is beloofd na een gesprek hierover.

Met een pompmonteur afgesproken dat hij een betonnen putdeksel zou maken vlakbij bij de werkplaats zodat ik kon zien of hij mij over afwaterende putdeksels begrepen had. Het resultaat was redelijk en kon goed dienen als verdere lesstof voor de monteur die het gemaakt had en de andere veldwerkers.

De nieuwe werkplaats kreeg ook mijn aandacht. Het gebouwtje heeft een ruime opzet en is er ook een goede ruimte om buiten onder een afdak te werken. De muren moeten nog afgesmeerd worden dus nog geen stellages. Helaas weten de werkers niet wat opruimen is en ligt er overal materiaal, rommel en zooi. Hierover met hen gesproken.

De elektrische installatie is levensgevaarlijk en daarover enkel adviezen gegeven. Zo heeft het eveneens gevaarlijke lasapparaat geen schakelaar en wordt ten behoeve van het in en uitschakelen ervan een draad van een uitstekende spijker afgenomen en op een spanningvoerende schroef bij de zekering gehangen. De lasser kan dan gaan lassen. Maar wanneer de muur vochtig is kan die onder spanning komen te staan als men het lasapparaat ’uitzet’ met het draadje.

De lasser zal deze onveilige situatie laten veranderen door een schakelaar te laten monteren, zei hij.

Er is een huis in aanbouw voor Issah en Lukuman, de leiders van de firma. Issah en zijn gezin wonen al in een deel wat eigenlijk nog niet gereed is. Het in aanbouw zijnde huis van Lukuman hebben we niet gezien, dat is buiten het dorp gesitueerd.

Onze huisvesting was in kamers naast de oude werkplaats. In de ochtend zorgde Lukuman voor een stevig en goed ontbijt met daarbij voldoende voorraad voor een lunchpakket. Aan het eind van de dag was er een heerlijke warme maaltijd. Soms was er tijd om nog even buiten te zitten maar meestal gingen we op tijd naar bed, rond acht uur of half negen.

Een opvallende vertoon is het scheef plaatsen van het wielframe op het putdeksel. Van veraf ziet men de scheve touwpomp op de put staan. Door zo een scheve toestand bevindt het touw zich niet in het midden van de opvoerbuis en afvoerbuis. Met dezelfde moeite bij het monteren staat de constructie keurig rechtop het deksel. Hierover heb ik de monteurs les gegeven hoe met behulp van een kleine waterpas het wielframe recht op het deksel gemonteerd kan worden.

Men is behoorlijk inventief. Zo worden tegenwoordig twee gebogen beugels op het wielframe gelast waarop de beschermkap vastgeschroefd kan worden. Een hele verbetering want de eerdere bevestiging was gammel en ging de kap voortdurend los en verschoof of verdween gewoon. Ook roestte de oude bevestiging en de kap heel erg op al de lasplekken. Er zijn zware en stevige blindklinknageltangen gekocht. Met deze tangen worden de beschermkappen in elkaar geklonken. Een hele verbetering.

De gegalvaniseerde platen waarvan de beschermkappen gemaakt worden laat men elders op maat knippen waardoor er geen rafelige scherpe randen zijn zoals voorheen.

Tijdens de bezoeken deelde men af en toe een flesje met donkere olie uit aan de eigenaar van de pomp. Hier had ik al ettelijke malen op aangedrongen maar dat was zeker te kostbaar en is voor deze oplossing gekozen. Oude limonadeflesjes met verlopen olie.

De nieuwe werkplaats is voor de werkers veel gunstiger. Zeker voor de lasser die nu buiten kan werken. Voorgaande keren adviseerde ik een ventilator te plaatsen om de lasrook bij hem weg te blazen. Nu zit de lasser buiten in een hoek waar de lasrook van voornamelijk gegalvaniseerd staal toch blijft hangen, de wind kan de rook niet wegblazen. Daarom is geadviseerd de lasplaats naar een andere open plek te verhuizen zodat de wind de lasrook wel weg kan blazen en niet door de lasser wordt ingeademd. Eveneens daarbij aanbevolen het afdak te verlengen waardoor er nog meer buiten gewerkt kan worden, ook wanneer het regent. Tot m’n verrassing zag ik dat er een nieuwe en goede Bosch slijptol is gekomen.

Deze positieve punten nemen de geziene negatieve punten niet weg. Daar moet nodig verandering in komen en daar moet hard aan gewerkt worden.

Zaterdag 1 november zijn we met de pick-up naar Kintampo gereisd, een dagreis. In Kintampo logeerden we in een hotel. In deze stad en omgeving installeert Ayine en twee werkers de pompen. ’s Avonds zijn Ayine en Issah naar Bolgatanga in Noord Ghana gegaan voor familiebezoek. Zondag hebben wij ons rustig gehouden en rond gekeken in de omgeving van het hotel en we ook nog touwpompen zagen.

Op de werkdagen zijn Anton en ik om beurten de pompen gaan bekijken. Als Anton onderweg was om pompen te bekijken, wat voor mij goed uitkwam, deed ik schriftelijk inhaalwerk.

Tijdens het bekijken van onze pompen zagen we uitvoeringen van putdeksels waar we opmerkingen over hadden. Onze opmerkingen moeten de pompenmakers ertoe aansporen om de bevolking er op te wijzen om hun put schoon te houden en de pomp goed te onderhouden. Dat is belangrijk voor hun gezondheid en de duurzaamheid van de pomp. Alhoewel niet al de geplaatste pompen gezien waren besloot ik ook dat we maar één week in Kintampo zouden blijven en niet nog een paar dagen langer.

In Kintampo moeten de eigenaars een iets hogere eigen bijdrage betalen dan in het zuiden. Dat komt doordat de waterputten dieper zijn dus meer materiaal nodig is, en het materiaal is ook duurder dan in het zuiden. Soms is de eigen bijdrage te veel voor sommige mensen en wordt er geen pomp geplaatst. Dat is dan een teleurstelling. Hiermee is en wordt onze doelstelling niet bereikt. In Togo schuiven de pompenmakers soms een beetje met de eigen bijdrage. Iemand die echt weinig heeft wat minder en degene die het missen kan wat meer laten betalen. Dit wordt niet veel toegepast want men wil voorkomen dat het bekend wordt dat iemand minder of meer betaald heeft voor de eigen bijdrage. Daarom willen ze in Ghana er niet toe over gaan om dit toe te passen. In een komend schrijven moet dit punt opnieuw onder hun aandacht worden gebracht. Een redelijke oplossing lijkt dat wij in bepaalde situaties een extra subsidie voor de eigen bijdrage geven zodat de allerarmsten toch een pomp op hun waterput krijgen. Dit had ik al een paar keer eerder bij Issah en Lukuman aangegeven maar dat geeft de hun weer extra administratie en dat is een vreemde bezigheid voor ze. Toch mogen en moeten ze die groep mensen zeker niet overslaan. Een belangrijk aandachtspunt.

Deze werkreis hebben we in Ghana 212 pompen kunnen bekijken. Op een middag had ik een jongen in z’n blootje gezien met een ongewone rode plek op zijn rug. Hij was verbrand zei Ayine. Omdat ik geen rust had van wat ik in het voorbijgaan gezien had wilde ik zeker weten of het wel in orde was met die knul. Daarom waren Ayine en Issah er ‘s avonds al heen gegaan en de volgende ochtend met z’n drieën. We troffen de jongen kermend van de pijn aan en voorover gebogen om zo te proberen de vreselijke pijn te vermijden. Van zijn rug was zeker tweederde deel brandwond, een bil was helemaal brandwond en ook de achterkant van een bovenbeen. De wonden waren bedekt met een groene substantie. Na paracetamol gegeven te hebben zijn we naar het ziekenhuis gegaan om te vragen de jongen op te nemen. Bij het zien van de gemaakte foto’s herinnerde men zich de jongen, Sulumon van dertien jaar. Hij was tien dagen terug al door hun opgenomen, behandeld en naar een ander gespecialiseerd ziekenhuis doorverwezen. De jongen bleek wees te zijn en zijn familie had hem niet naar dat andere ziekenhuis gebracht en daarbij ook verzuimd hem terug te brengen naar het plaatselijk ziekenhuis. De jongen moest direct komen werd gezegd. Met een taxi is Sulumon naar het ziekenhuis gebracht alwaar een eerste hulp team gereed stond om hem direct te gaan helpen. Na een pijnstillende injectie zijn de wonden schoongemaakt en verbonden. Toch deed het nog veel pijn en gilde de jongen het uit en riep om z’n moeder. In de loop van de dag is Sulumon naar een verpleegkamer gebracht. Aan het eind van de dag hebben we hem bezocht en was hij koortsig maar had al antibiotica gekregen. Hij was blij met het dekbedovertrek en de fleece plaid die hij van Anton gekregen had. Daar kon hij fijn op liggen en zich toedekken. De volgende dag hebben we wat dingen voor hem gekocht zodat hij zich niet hoefde te vervelen én als afleiding van wat er in z’n hoofd omging. We hadden een mp3-speler gekocht waar Issah muziek op had gezet. Ook had ik kleurplaten van een touwpomp aan hem gegeven met kleurpotloodjes en waskrijt. Van dit alles en nog meer dingetjes genoot Sulumon en begon de tekeningen te kleuren. Op de dag van ons vertrek en afscheid hebben we met het hoofd van de afdeling afspraken gemaakt betreffende de opname in het andere ziekenhuis in Kumasi, 220 km zuidelijker van Kintampo. Ayine heeft enig toezicht en kostenbeheer op zich genomen om zeker te weten dat de familie van Sulumon hem weer niet mee naar huis neemt. Na drie keer in het ziekenhuis in Kumasi behandeld te zijn is Sulumon daar ter verdere behandeling opgenomen. De berichten van 13 december jl. zijn gunstig. Met Sulumon gaat het goed en zijn gezondheid wordt met de dag beter. In feite is hij sterker en met de wonden gaat het goed. Omdat we geen echt kostenplaatje hadden voor de verdere behandeling is er voldoende geld bij Lukuman achter gelaten voor de ziekenhuiskosten van Sulumon en ook ten behoeve van mevrouw Hawawu Adams. Deze vrouw hadden we gezien tijdens onze inspectieronde, ik heb nog met haar gesproken. Ze trok me aan door haar tumorgelaat, de neus was niet eens meer te zien. Maar pas dagen daarna nam ik actie, want ik had er geen rust van om niet naar haar om te zien. Ayine heeft op mijn verzoek haar opgezocht en zij aanvaardde ons aanbod om naar het Korle Bu ziekenhuis in Accra te gaan voor onderzoek en eventuele behandeling. In de tijd daarna heeft Lukuman telefooncontact met deze mevrouw gehad en afgesproken dat hij met haar naar Korle Bu in Accra zou gaan. Lukuman is daar bekend door de bezoeken die hij indertijd met Rebecca heeft gebracht. Wanneer ze regelmatig naar Korle Bu zal moeten gaan heeft ze logement bij Lukuman, ook een familielid van haar kan bij hem logeren.

Woensdag 7 januari 2015 is Sulumon, na twee maanden in het Komfo Anokye Teaching Hospital in Kumasi te zijn verpleegd en verzorgd, naar zijn woonplaats Kintampo teruggekeerd. Het gaat goed met hem en hij kan zelfstandig lopen. De brandwonden zijn geslonken maar toch nog groot, zo is op foto’s te zien. Heel regelmatig moet hij daarom naar het plaatselijke ziekenhuis om de wonden te laten controleren en verzorgen. Touwpompman Ayine heeft voorlopig de zorg voor Sulumon op zich genomen, in overeenstemming met de familie. Wij dragen de kosten voor zorg en medische hulp. Mevrouw Adams ziet er erg tegenop om naar de specialist te gaan, en is ze niet komen opdagen voor het spreekuur in het Korle Bu Hospitaal in Accra. Ze is bang voor een operatie. Daarom heb ik Lukuman gevraagd om nog eens indringend met haar te praten zodat ze wel naar de dokter gaat. Dan weet ze wat de dokter haar zal zeggen en misschien met medicijnen of bestralen geholpen kan worden. En daarbij moet ze vooral aan haar kinderen denken om voor hen te willen blijven leven.

De laatste week in Krodua heb ik nog veel kunnen doen in de werkplaats. Met een onleesbare rolmaat werd de juiste lengte bepaald om een stuk staal af te zagen. Grote hoeveelheden van zes verschillende lengtes moeten afgezaagd worden, rond vijfduizend stukken staal per jaar. Voor de nodige verschillende lengtes staal zijn nu afzaagmallen beschikbaar, en die zijn gemaakt van overtollig materiaal. Het scheelt in tijd en men heeft altijd de juiste lengte. Veel bewondering kreeg deze werkwijze van de werkers.

In ons eindgesprek met Issah en Lukuman zijn de op en aanmerkingen naar voren gebracht maar ook de min en pluspunten. Daarop is door Issah beantwoord dat zij mij gehoord hebben en dat er praktijk komt.

Zaterdag 15 november zijn we erg vroeg naar Accra gereden en daar de waterfilters, reserve potten en tapkranen voor Togo opgehaald. Na het inladen naar de grensovergang Shia gereden. Deze keer met een ferry de Witte Volta over gestoken omdat de brug buiten dienst was. Bij de grens de filters overgeladen in de pick-up van Stichting Kinderhulp Togo, zij distribueren de filters. Issah en Lukuman gingen terug naar Krodua en wij werden naar onze kamers gebracht in hotel La Détente te Kpalimé.

Zondag naar de kerk geweest en na de dienst bekenden begroet en bezocht.

Maandag met de Tatrabors een bespreking gehad en het werkschema gemaakt. Met Anton nog de aambeelden bekeken die via hem daar in Kpalimé terecht zijn gekomen. Eén is volop in gebruik en de ander houdt de smid achter de hand omdat eerst de sokkel gemaakt moet worden, zei hij.

De volgende werkdagen zijn de voor ons geplaatste pompen bekeken. De pompen die in een andere provincie staan worden een volgende reis bekeken. Nu hebben we 65 pompen kunnen bekijken. Niet ontevreden was ik dat ik waarnam dat de meeste betonnen putdeksels afwaterend waren gemaakt en over het algemeen keurige en schone deksels en putten te zien waren. Een hele verbetering sinds vorig bezoek. Ook de monteur is er content mee. Op maar enkele deksels bleef toch wat water staan en hebben we nog een paar hele vieze putdeksels gezien. De pompen bekijken deden we met moto´s in de ochtend en s´ middags na rusttijd. Ook hier in Togo zijn we na een inwerkdag ieder afzonderlijk en afwisselend de pompen gaan bekijken. Anton heeft het merendeel ervan bekeken en dan bleef ik in de kamer om de administratie en schrijfwerk te doen of deed de boodschappen die we nodig hadden. Bij een keurig uitziende dame de pomp bekeken. De put en deksel zagen er niet zo schoon uit. Ik keek in het rond en zag een emmertje met oud vies water staan. Waar ik veel op let zag ik hier. Het emmertje was vol met muskietenlarven. Hierover een streng gesprek gehad met de dame, die toch liever geen muskieten wilde.

In de werkplaats stonden twintig pompen gereed die in Sotouboua geplaatst moeten worden. Het wachten is op een bericht dat de waterputten bekend zijn waar ze op moeten komen. Deze twintig pompen is een project in samenwerking met Stichting Kinderhulp Togo die in Midden Togo een nieuwe kinderkliniek aan het opzetten is, net zoals in Kpalimé. Een programmapunt van hen is goed en veilig drinkwater. En daar is onze touwpomp uitermate geschikt voor, evenals de waterfilters.

Ontbijten en lunchen deden we in onze kamers maar voor de warme maaltijd gingen we naar een bistro waar ik al jaren kom. Ook een keer bij een Belg wezen eten, Vlaamse stoofpot met frieten. In de tuin van het hotel La Détente ook twee keer verrukkelijk gegeten waarvan een keer samen met dokter Cécile en studente José van Stichting Kinderhulp Togo. Op onze vrije zaterdag zijn we de stad in geweest en enkele bekenden bezocht en inkopen gedaan in de evangelische boekwinkel. In Kpalimé moedertje Bienvenue geholpen door twee jaar van een naaicursus van drie jaar te betalen. Later het derde jaar. Daar was haar familie heel blij mee en zijn ze mij wezen bedanken. Ook de bekende oude oma Doris die zorgt voor haar kleinzoon weer wat geld gegeven. Heel dankbaar is zij daarvoor.

Tijdens ons eindgesprek aan de Tatrabors heb ik gevraag of ze willen uitzoeken wat het galvaniseren van een wielframe kost. Paulin Tatrabor is namelijk heel goed in het maken en plaatsen van verhoogd opgestelde touwpompen. De laatst vervaardigde mastconstructie en wielframe plus de wielen heeft hij laten galvaniseren. Dit is gedaan omdat de wielframes nogal gauw roesten in Togo en vergaan dan ook snel als er niets aan gedaan wordt. Dit roesten wordt veroorzaakt door slecht en goedkoop staal maar ook door verkeerd verven. Zij verven twee keer, maar beide keren met grondverf en dat beschermt niet. De tweede laag moet een laklaag zijn. Daarom heb ik twee bussen lak voor ze gekocht en ze verzocht ook de twintig gereed staande constructies hiermee te verven. Dit werd beloofd.

Woensdag 26 november zijn we uit Kpalimé vertrokken onder begeleiding van Paulin en Raymond Tatrabor. In de grensplaats Mayondi deed de politie aanvankelijk streng en moesten we uit de auto en op het bureau komen. Ze wilden weten of we drugs bij ons hadden. Na ontkenning en een glimlach veranderden ze in gewone politiemannen en vroegen om geld. Na wat ontspannen praat konden we verder zonder de koffers te openen of geld te geven. Via de Ghanese grensovergang bij Honuta zonder problemen in Ghana gekomen. Vanuit Honuta met een andere taxi naar de stad Ho en na een uur wachten tot de minibus vol was naar Accra gereden. Vlakbij de luchthaven eruit en met een taxi naar een restaurant nabij de airport om wat te drinken. Op de airport omgekleed en ingecheckt. Mooi op tijd vertrokken en na een snelle vlucht heel vroeg in Nederland aangekomen. Daar wachtte Arie ons al op en bracht ons weer naar Poortugaal na een reis van een maand waarin 277 pompen bekeken werden met daarbij uitzonderlijke belevenissen en we in goede gezondheid thuis mochten komen.




Jan Mons





waterdrup